Externe democratisering
Van externe democratisering bestaan er verschillende definities. Voor VVS houdt dit in dat iedereen, ongeacht welke financiële, socio-culturele, of andere achtergrond, met de juiste competenties het hoger onderwijs van zijn of haar voorkeur mag aanvatten. Idealieter stromen zo uit alle groepen die in de bevolking terug te vinden zijn studenten naar alle vormen van het hoger onderwijs.
Omdat de achtergrondkenmerken echter toch de toegankelijkheid van het hoger onderwijs (en van heel wat andere sectoren) belemmeren, probeert men met een democratiseringsbeleid deze drempels te overwinnen, te omzeilen of te corrigeren.
Is het hoger onderwijs gedemocratiseerd?
In de jaren '60 sprak men wel eens van de 'democratisering van het hoger onderwijs' of 'de eerste democratiseringsgolf'. Toen werden massaal jongeren uit arbeidersmilieus aangetrokken en opgenomen in het hoger onderwijs. Aanvankelijk leek dus dat door een stijgende participatie van deze jongeren, het onderwijs gedemocratiseerd was.
Uit onderzoek blijkt echter dat de kans op deelname aan het hoger onderwijs nog steeds door je achtergrondkenmerken bepaalt wordt. Dit wil zeggen dat er inderdaad meer studenten uit arbeidersmilieus kwamen, maar dat er nog steeds veel en veel meer studenten met hoger opgeleide ouders gingen studeren. Dit spreekt de evenredige participatie tegen. Deze nuancering leidt tot de conclusie dat hier geen sprake is van democratisering, maar van massificiatie.
Massificatie treedt op als in een bepaalde periode plots meer mensen naar het hoger onderwijs komen, maar de achtergrondvariabelen een belangrijke rol blijven spelen in de toegang én slaagkansen.
Bovendien zijn de verschillende bevolkingsgroepen uitgebreid. Niet enkel arbeiderskinderen, maar ook studenten met een functiebeperking, allochtone studenten, vluchtelingen, werkstudenten, mensen uit een financieel moeilijke situatie, zelfstandige studenten, studenten met kinderen... stromen niet gemakkelijk in en door het hoger onderwijs. Voor heel wat groepen is de toegang tot het hoger onderwijs niet mogelijk of vallen ze snel af.
Wat kan hier aan gedaan worden?
Verschillende zaken werken een democratiseringsbeleid in de hand. Financiële maatregelen zijn een eerste stap die heel wat kansengroepen niet meer weerhouden om zich in te schrijven. Dit houdt niet enkel in dat het inschrijvingsgeld verlaagd of afgeschaft wordt, maar ook andere studiekosten beperkt worden of gecompenseerd worden met een beurzenstelsel. Hier vind je meer informatie over studiekosten terug. Studentenvoorzieningen helpen studenten hierbij. Ook de financiering van het onderwijs vanuit de overheid moet zo geregeld worden dat heel wat diverse studenten kunnen instromen.
Ook pedagogische maatregelen kunnen het onderwijs toegankelijker maken, zoals afstemming van het onderwijs op de aanwezige doelgroepen.
Organisatorische maatregelen zoals flexibilisering van het onderwijstraject, een goede erkenning van verworven competenties of kwalificiaties (EVC, EVK)... helpen mensen die niet in het modeltraject stappen om toch een diploma te bereiken.
Een goed diversiteitsbeleid van de instelling, dat drempels identificeert en wegwerkt door deze bovenvermelde maatregelen, helpt hier natuurlijk ook bij.
De maatregelen die genomen kunnen worden zijn te talrijk om op te noemen. Aangezien democratisering van een kwaliteitsvol onderwijs voor VVS de basismissie is, vind je doorheen gans deze website informatie hierover terug.
Hier vind je ook vormingen die wij over democratisering gaven.