HBO5

HBO5 (Hoger Beroepsonderwijs met kwalificatieniveau 5) is een onderwijsniveau dat in 2009 werd ingevoerd tussen het secundair onderwijs en de professionele en academische bacheloropleidingen. Het moet een laagdrempelige brug vormen voor mensen die de stap naar het hoger onderwijs te groot vinden.

1.Wat vooraf ging

Het Vlaamse onderwijs scoort internationaal bijzonder goed, maar de kloof tussen sterke en zwakke leerlingen is nergens zo groot als bij ons. Daarom staat het Vlaamse onderwijsbeleid volledig in het teken van gelijke kansen. Gelijke kansen op toponderwijs, want de weg naar gelijke kansen kan niet lopen via onderwijs van onbeduidende of middelmatige kwaliteit. Net de jonge mensen die thuis niet over het sociale, het culturele, of het financiële kapitaal beschikken om hogerop te raken, hebben uitstekend onderwijs nodig. Die uitdaging waar maken gaat niet vanzelf, integendeel, het zal heel wat inspanning vragen van iedereen die betrokken is.

Het realiseren van het hoger beroepsonderwijs is één van de acties die ondernomen wordt om deze uitdaging aan te gaan.

Door middel van het invoeren van dit extra niveau op de onderwijsladder wil de regering inspelen op de behoeften van al wie na het secundair onderwijs via korte trajecten een beroepskwalificatie wil verwerven. Bovendien kan deze opleiding een opstap bieden naar opleidingen die naar een professionele bachelorgraad leiden. Tevens kan de regering door de opleidingen voor zowel jongeren als volwassenen toegankelijk te maken, de participatie aan levenslang leren bevorderen. Voorbeelden van een HBO5-opleiding zijn: topografie, tolk Vlaamse Gebarentaal, reisleider en assistent in de psychologie.

2.Stand van zaken

Momenteel is er een voorstel van decreet voor de versterking van HBO5, met inbegrip van enkele belangrijke opmerkingen van VVS. Dit decreet is via de Vlaamse Regering al bij het Vlaams Parlement aangekomen. Hierover komen nu overlegcomités samen.

Met de invoering van HBO5 als nieuwe onderwijsvorm wilde men een breder publiek de kans geven om een hoger diploma te behalen. Dit HBO5 (hoger beroepsonderwijs met kwalificatieniveau 5) moest het hoger onderwijs dus toegankelijk maken voor een divers publiek en de doorstroming naar hogescholen en universiteiten bevorderen. Het moest ook de nodige flexibiliteit aan de dag leggen om elke (potentiële) student de kansen te bieden die het hoger onderwijs inhoudt.

De verantwoordelijkheden voor de HBO5-opleiding, die op dit moment door Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO) georganiseerd worden, worden aan het begin van het academiejaar 2013-2014 overgedragen naar een samenwerkingsverband tussen hogeschool en CVO of hogeschool en secundaire school. De bevoegdheden voor de opleiding, het programma, de kwaliteitszorg en accreditatie, dienstverlening aan cursisten of studenten en uitreiken van diploma's, worden allemaal door dit samenwerkingsverband gedragen. Op die manier worden de expertise van beide partijen en de laagdrempeligheid van het CVO gecombineerd. Het is belangrijk hierbij de sterke punten van elke partner te behouden en extra aandacht te besteden aan doorstroming naar het hoger onderwijs.

3.De toekomst

VVS zal in dit dossier op enkele cruciale punten blijven hameren. Er zijn in het 'voorstel tot decreet betreffende dringende maatregelen inzake het hoger beroepsonderwijs in Vlaanderen' aandachtspunten waarop VVS blijft inzetten:

- VVS ziet in de invoering van HBO5 een grote kans om meer studenten en cursisten te laten doorstromen naar het hoger onderwijs. Er moet hoog ingezet worden op aanvullingstrajecten en eventueel verkorte programma's om een bachelordiploma te behalen na het afronden van een HBO5-opleiding.

- In de huidige leer- en werkcontext is het belangrijk dat diploma's en certificaten erkend (kunnen) worden op de internationale arbeidsmarkt. Ook de aanvraagprocedure voor Elders Verworven Competenties en Kwalificaties moet door het samenwerkingsverband van hogeschool en CVO eenvoudig aangeboden worden.

- Door de specificiteit van de doelgroep die het HBO5 zal aantrekken, is er een duidelijke nood aan goede begeleiding, studietrajectbewaking en studieadvies. Onderwijs moet zoveel mogelijk op maat worden aangepakt en HBO5 is de ideale context om op maat te werken.

- VVS wil in verband met HBO5 het belang van sociale voorzieningen en studiefinanciering extra benadrukken. De financiering van HBO5 in het algemeen blijft een belangrijk aandachtspunt. Voorlopig is er grote onduidelijkheid over de haalbaarheid van een dekkende financiering.

- Zoals vaak is ook in dit dossier kwaliteitszorg een opvallend stokpaardje van VVS. De interne en externe kwaliteitszorg van HBO5 moet in dezelfde lijn liggen als die van het hoger onderwijs op dit moment. Bovendien willen we een duidelijke bepaling over een cursisten- of studentenraad die de kwaliteit van de opleiding mee kan bewaken.

4.Links en contact

Stand van Zake Decreet betreffende de versterking van het hoger beroepsonderwijs in Vlaanderen:

http://www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/HBO5-decreet/default.htm

Decreet betreffende het secundair na secundair onderwijs en het hoger beroepsonderwijs:
www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=14112

Decreet betreffende de kwalificatiestructuur:
http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=14111

Standpunt HBO5 door VVS:

http://www.vvs.ac/standpunt-hbo5-08-02-2011

Stafmedewerker: Annelies Raveydts, onderwijs@vvs.ac

Bijlage: