Uitbreiding studieomvang

Om te voldoen aan internationale verwachtingen en de studiedruk te verlagen, werd de mogelijkheid gecreëerd de masteropleidingen in de humane wetenschappen te verlengen tot anderhalf of twee jaar , zijnde 90 of 120 studiepunten.

1.Wat vooraf ging

Naar aanleiding van het Bolognaproces werd het Vlaamse hoger onderwijslandschap grondig hertekend. Door middel van het structuurdecreet uit 2003 werden de kandidaturen en licenties vervangen door bachelor- en masteropleidingen. Bij deze hervormingen kozen verschillende humane wetenschappen voor een 3+1 structuur. Dit wil zeggen een structuur waarbij de duur van de bachelor 3 jaar bedraagt en deze van de master 1 jaar. Op deze manier bleef het volledige traject zijn oorspronkelijke lengte van vier jaar behouden. In 2005 werden er echter interuniversitaire onderhandelingen gestart om die opleidingen uit te breiden naar vijf jaar, met een tweejarige master. De argumentatie hierbij was dat de 3+1 structuur niet meer kon voldoen aan de internationale kwaliteitsvereisten.

De voornaamste argumenten van de instellingen om een tweejarige master in de humane wetenschappen in te voeren zijn het vergemakkelijken van de internationale vergelijkbaarheid, studenten af te leveren die over meer gespecialiseerde kennis beschikken, om de studiedruk te verlagen en om aan meer kwalitatief onderzoek te kunnen doen.

In 2008 werden de eerste grondig uitgewerkte capaciteitsplannen omtrent uitbreiding van de studieomvang opgesteld. In oktober 2011 werden de eerste dossiers voor uitbreiding van specifieke opleidingen ingediend.

De invoering van een tweejarige master is enkel mogelijk indien de vraag komt vanuit alle faculteiten in Vlaanderen die een specifieke opleiding aanbieden. De verlenging wordt dus bekeken per master, en niet voor alle masters humane wetenschappen tegelijk. Deze studieduurverlenging is enkel mogelijk met een uitbreiding van 60 punten. De aanvraag dient gezamenlijk ingediend te worden door alle instellingen die de betrokken opleiding aanbieden. Deze dossiers worden door de Erkenningscommissie beoordeeld.

2.Stand van zaken

De Vlaamse Regering heeft op 15 juni 2012 beslist om geen enkele van de ingediende aanvragen tot uitbreiding van de studieomvang van masteropleidingen van 60 naar 120 studiepunten goed te keuren.

Artikel 63quater van het structuurdecreet bepaalt dat een algemene aanpassing van de studieomvang wordt doorgevoerd als aan de opgesomde vier criteria is voldaan. Op basis van de ingediende dossiers, op basis van individuele adviezen en op basis van het algemene advies van de Erkenningscommissie is de Vlaamse Regering tot de conclusie gekomen dat geen enkele aanvraag tot uitbreiding van de studieomvang op een afdoende en onderbouwde wijze aantoont dat de aanvraag aan de vier criteria voldoet.

De Vlaamse Regering heeft vervolgens beslist dat er in overleg met de VLUHR een beleidskader moest uitgetekend worden over de eventuele verlenging van de studieduur in het hoger onderwijs. Hierover is een principeakkoord bereikt op de ministerraad van 14 december 2012.

Dat akkoord voorziet in drie mogelijke scenario's voor studieduurvermeerdering. Allereerst een gewone domeinmaster van één jaar die enkel kan uitgebreid worden naar anderhalf of twee jaar als dat noodzakelijk is voor de arbeidsmarkt. Ten tweede komen er onderzoeksmasters van twee jaar met een selectieve instroom waarbij de toegangsvoorwaarden bepaald worden door de instellingen. In afwachting van de evaluatie van de lerarenopleiding en opmaak van de beroepscompetentieprofielen worden in de toekomst ook educatieve masters voorzien. Daarbovenop zal nagekeken worden met de instellingen of de bestaande tweejarige masters van 120 studiepunten nog steeds gerechtvaardigd zijn.

Nieuw is ook dat de Nederlands-Vlaamse accreditatieorganisatie (NVAO) onafhankelijk advies uitbrengt over elke aanvraag tot studieduurverlenging. Die zal alles vanuit een internationaal perspectief bekijken.

3.De toekomst

Het principeakkoord werd door minister Smet uitgewerkt in decretale teksten, die in juli 2013 werden goedgekeurd. Bovendien werd hij belast met de externe communicatie naar de instellingen van hoger onderwijs toe. Die krijgen tot 15 oktober 2013 om een nieuwe aanvraag in te dienen. De bedoeling is dat de Vlaamse regering dan in december 2013 een beslissing neemt over de aanvraagdossiers.

Een langere opleiding zal wel pas in voege treden vanaf academiejaar 2017-2018 omdat studenten bij aanvang van de opleiding moeten weten wat de totale studieduur is.

VVS heeft in de huidige situatie behoorlijke twijfels bij de gang van zaken over de tweejarige masters. Vooral studentenparticipatie in de eerste lijn bleef zo goed als afwezig in dit dossier. VVS pleit dan ook voor een rechtstreekse studentenafvaardiging tijdens de volgende fases van dit proces.

VVS vindt het positief dat de fundamentele vraag gesteld wordt voor welke opleidingen de uitbreiding van de studieomvang echt nodig is. Er moet een duidelijke noodzaak zijn om de studieduur van een opleiding uit te breiden en de kwaliteit mag hierbij alleen verbeterd worden. Voor de dossiers waarvan het nut echter wel aangetoond is, is VVS wel een voorstander van de uitbreiding.

Indien de uitbreiding er komt voor bepaalde masters, wilt VVS wel financiële en sociale waarborgen die de onderwijskwaliteit veilig stellen. Het lijkt VVS bijna onmogelijk dit te garanderen zonder extra middelen te voorzien.

Wat betreft de nieuwe voorstellen tot het inrichten van een onderzoeksmaster, het inrichten van een 90 studiepunten master en de vermindering van de studieomvang wilt VVS verheldering, vooraleer hier een gefundeerde mening over te kunnen vormen. VVS hoopt dan ook bij de verdere uitwerking hiervan betrokken te worden.

VVS zal dus de komende maanden voor de volgende aandachtspunten pleiten:

  • structurele inspraak van de studenten bij het tot stand komen van die toekomstvisie op alle niveaus
  • duidelijkere communicatie naar alle actoren toe over zowel de nieuwe voorstellen (een onderzoeksmaster, een 90 studiepunten master,…) als over de reden van afkeuring van de dossiers
  • voldoende financiering om de kwaliteit en de toegankelijkheid van het onderwijs in Vlaanderen te garanderen
  • oog voor duidelijkheid van het hoger onderwijs landschap
  • ruimte voor debat en verdere praktische en inhoudelijke uitwerking van nieuwe voorstellen

4.Links en contact

Informatie over de tweejarige master vind je hier:
http://www.vvs.ac/onderwijs/155-tweejarige-master
http://www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/BeslissingVlaamseRegering-aanvragen-studieduurverlenging.htm
http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2012/0608-masters.htm

Het decreet vind je hier:

http://docs.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2012-2013/g1997-9.pdf

Standpunt VVS:http://www.vvs.ac/standpunt-uitbreiding-studieomvang-06-12-2012

Stafmedewerker: Annelies Raveydts, onderwijs@vvs.ac